Familiale vennootschap schenken of nalaten: vier aandachtspunten sinds 2026
18/08/2026 · Fiscaliteit
Wie een familiebedrijf heeft denkt vroeg of laat na over de overdracht: schenken tijdens het leven of nalaten via de erfenis. In Vlaanderen bestaat daarvoor al langer een gunstregime in de schenk- en erfbelasting. Voor schenkingen en overlijdens vanaf 1 januari 2026 is dat regime grondig hervormd.
Voor wie geldt het gunstregime?
Het regime kan spelen bij:
- Familiale vennootschappen: vennootschappen die een reële economische activiteit uitoefenen, zoals nijverheid, handel, ambacht, landbouw of een vrij beroep, en waarvan de schenker of erflater samen met de familie voldoende aandelen bezit.
- Familiale ondernemingen (bv. eenmanszaak): ook die blijven onder het gunstregime vallen.
Het voordeel? Aandelen kunnen met een vrijstelling in de schenkbelasting of tegen verlaagde tarieven in de erfbelasting worden overgedragen, als aan alle voorwaarden is voldaan.
De 3 basisvoorwaarden
Om het gunstregime te kunnen toepassen, moet je (onder meer) voldoen aan:
- Lokalisatievoorwaarde: de zetel van werkelijke leiding moet in de EER
- Participatievoorwaarde: de schenker of erflater moet, al dan niet samen met familie, een minimale participatie in volle eigendom aanhouden.
- Activiteitsvoorwaarde: er moet een reële economische activiteit
Wat is er nieuw vanaf 2026?
1) Residentieel vastgoed wordt in principe uitgesloten
Dit is één van de belangrijkste wijzigingen.
Vanaf 2026 geldt het gunstregime in principe niet voor het deel van de aandelenwaarde dat overeenstemt met residentieel vastgoed. Daardoor kan een familiale vennootschap nog steeds onder het regime vallen, maar wordt het uitgesloten vastgoedgedeelte tegen de gewone tarieven belast.
- Het gedeelte van de aandelenwaarde dat geen betrekking heeft op residentieel vastgoed kan wel nog onder het gunstregime vallen.
- Ook bouwgronden worden uitgesloten.
- Bij gemengd gebruik, deels privé en deels professioneel, kan het professionele deel soms nog meetellen als beide delen afzonderlijk kunnen functioneren, bijvoorbeeld door een aparte toegang.
Belangrijke uitzondering: de uitsluiting geldt niet voor bepaalde vennootschappen waarvan minstens 75% van de omzet voortkomt uit activiteiten met residentieel vastgoed en die gedurende de drie voorafgaande jaren gemiddeld minstens één voltijds equivalent aan werknemers tewerkstelden.
In dat geval kan de volledige aandelenwaarde onder het gunstregime vallen. De tewerkstellingsvoorwaarde moet ook gedurende 3 jaar na de overdracht behouden blijven.
2) Verplicht waarderingsverslag door accountant (of bedrijfsrevisor)
Wil je het gunstregime toepassen op aandelen van een familiale vennootschap met residentieel vastgoed, dan is voortaan een onderbouwd waarderingsverslag nodig.
- Het verslag wordt opgesteld door een gecertificeerd accountant of bedrijfsrevisor. Een bedrijfsrevisor die commissaris is van de vennootschap kan dit verslag niet opstellen.
- Het verslag vermeldt onder meer de waarderingsmethode, de referentiedatum en de verkoopwaarde van het residentieel vastgoed in verhouding tot de totale verkoopwaarde van de aandelen. Ook relevant residentieel vastgoed in bepaalde dochtervennootschappen moet worden meegenomen.
Met andere woorden: een benadering volstaat niet. De waardering moet degelijk worden onderbouwd.
3) Voorafgaand attest van VLABEL (ook bij erfbelasting)
Bij een schenking bestond al de mogelijkheid om vooraf een attest aan te vragen bij VLABEL. Sinds 2026 kan dit ook bij de erfbelasting, na het overlijden maar vóór de aangifte van nalatenschap wordt ingediend. Het attest is niet verplicht en vormt geen automatische garantie dat het gunstregime definitief wordt toegekend.
Belangrijk detail: voor de aanvraag gelden strikte termijnen. Bij erfbelasting moet het attest worden aangevraagd vóór de aangifte van nalatenschap wordt ingediend. Gelet op de vereiste bewijsstukken en het waarderingsverslag is het aangewezen dit tijdig op te starten.
4) Continuïteitsvoorwaarden verfijnd
Het is niet toepassen en klaar. Gedurende 3 jaar na de schenking of het overlijden moet aan verschillende continuïteitsvoorwaarden worden voldaan.
Nieuw en strenger: het kapitaal of, bij een kapitaalloze vennootschap, het eigen vermogen mag gedurende die periode niet door een uitkering of terugbetaling dalen tot onder het bedrag van de verrichte inbrengen. Een gewone dividenduitkering is dus niet automatisch verboden. Wordt de continuïteitsvoorwaarde geschonden, dan kan het fiscale voordeel geheel of gedeeltelijk verloren gaan.
Wat betekent dit in de praktijk?
Heb je een familiale vennootschap met vastgoed in portefeuille? Dan is dit het moment om:
- je structuur en vastgoedmix te laten screenen
- te bekijken welk deel mogelijk buiten het gunstregime valt
- je timing, schenken of later nalaten, strategisch te plannen
- je dossier administratief controlebestendig te maken, met aandacht voor het waarderingsverslag, het attest en de termijnen
Wil je dit concreet laten doorrekenen?
Bij Rêvenu bekijken we samen of je binnen het gunstregime valt, welke impact residentieel vastgoed heeft op de aandelenwaarde en hoe je het dossier het best voorbereidt richting VLABEL. Zo kan de overdracht vlot en zonder fiscale verrassingen verlopen.